Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) został utworzony ustawą z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz. U. Nr 44/2007, poz. 287 z późn. zm.) w celu zapewnienia wiarygodnych informacji o stanie środowiska. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. Nr 129/2006, poz. 902 z późn. zm.) wzmocniła dodatkowo rangę PMŚ definiując system jako obejmujący nie tylko diagnozę stanu środowiska, ale także jego prognozę oraz nałożyła obowiązek systematycznego gromadzenia , przetwarzania i rozpowszechniania danych o środowisku. System PMŚ skalda się z trzech bloków: -bloku - presje - odpowiadającego dotychczasowemu blokowi - emisje; -bloku - stan - odpowiadającego dotychczasowemu blokowi - jakość środowiska; -bloku - oceny i prognozy - określającego rodzaje i intensywność oddziaływania na środowisko przy pomocy wybranych wskaźników środowiskowych lub jeszcze wyraźniej wskaźników zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z art. 23 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska PMŚ realizowany jest na podstawie: -wieloletnich programów państwowego monitoringu środowiska opracowanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw środowiska, -wojewódzkich programów monitoringu opracowanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska i zatwierdzonych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Obecnie obowiązujący, opracowany przez GIOŚ i zatwierdzony w 2006 roku przez Ministra Środowiska Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2007-2009 zawiera opis zadań realizowanych na poziomie centralnym oraz wskazuje zadania, których wykonanie przebiegać będzie na poziomie województwa. Programy PMŚ dla województwa świętokrzyskiego stanowią uszczegółowienie opisu zadań określonych w odpowiednich aktach prawnych i wieloletnich programach PMŚ. Dodatkowo, zawierają zadania monitoringowe wynikające ze specyficznych potrzeb regionu. Bieżące badania jakości środowiska przez WIOŚ realizowane są na podstawie Programu monitoringu środowiska województwa świętokrzyskiego na lata 2007-2009, . (Aneks do Programu monitoringu środowiska województwa świętokrzyskiego na lata 2007-2009) Istotnym elementem programów wojewódzkich jest szczegółowy opis planowanych badań, w tym wykazy punktów pomiarowych wraz z programem pomiarowym dla poszczególnych komponentów środowiska: -powietrza, -wód powierzchniowych, -wód podziemnych, -hałasu, -gleb, -odpadów, -pól elektromagnetycznych.